Interpelacja w sprawie spółdzielni energetycznych w miastach
Szanowna Pani Minister,
na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam interpelację w sprawie statusu notyfikacji przepisów umożliwiających tworzenie i funkcjonowanie spółdzielni energetycznych na obszarach gmin miejskich oraz terminu uruchomienia wykazu tych spółdzielni prowadzonego przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Ustawą z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw wprowadzono istotne zmiany dotyczące spółdzielni energetycznych. Zgodnie z nowymi przepisami wykaz spółdzielni energetycznych działających na obszarach gmin wiejskich i miejsko-wiejskich ma być prowadzony przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, natomiast wykaz spółdzielni energetycznych działających na obszarach gmin miejskich ma być prowadzony przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Jednocześnie ustawodawca przewidział, że stosowanie przepisów dotyczących m.in. spółdzielni energetycznych w gminach miejskich jest zawieszone do dnia wydania pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej wynikającej z tych przepisów z rynkiem wewnętrznym albo do dnia uznania przez Komisję Europejską, że zmiana tych przepisów nie stanowi nowej pomocy publicznej.
Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska w odpowiedzi z dnia 11 lutego 2026 r. na oświadczenie senatorskie w sprawie spółdzielni energetycznych działających na obszarach gmin miejskich wynika, że Ministerstwo zainicjowało proces notyfikacji i przekazało właściwy formularz do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a UOKiK w dniu 19 stycznia 2026 r. dokonał prenotyfikacji do Komisji Europejskiej. Komisja Europejska miała nadać temu zgłoszeniu numer SA.121920.
Sprawa ma istotne znaczenie praktyczne dla samorządów miejskich, które chcą przygotowywać lokalne modele energetyczne oparte na odnawialnych źródłach energii, bilansowaniu lokalnym, ograniczeniu kosztów energii w jednostkach komunalnych oraz zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego. Dotyczy to w szczególności małych i średnich miast, które dysponują rozproszonymi instalacjami fotowoltaicznymi na obiektach publicznych, potencjałem rozwoju magazynów energii, lokalnymi spółkami komunalnymi oraz potrzebą stworzenia trwałego mechanizmu organizacyjnego do zarządzania energią.
Brak jasności co do terminu zakończenia procedury przed Komisją Europejską oraz zakresu możliwych działań przygotowawczych powoduje, że samorządy miejskie nie wiedzą, czy mogą już obecnie przygotowywać statuty, modele bilansowania, analizy prawne, porozumienia z jednostkami komunalnymi, koncepcje członkostwa, a także dokumentację organizacyjną przyszłych spółdzielni energetycznych. Wątpliwości dotyczą również tego, czy możliwe jest wcześniejsze utworzenie spółdzielni jako osoby prawnej bez korzystania z systemu wsparcia, a następnie dokonanie wpisu do wykazu Prezesa URE dopiero po zakończeniu procedury przed Komisją Europejską.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o możliwie odrębne odniesienie się do każdego z poniższych pytań, z podaniem stanu faktycznego, podstawy prawnej albo przyczyn braku możliwości udzielenia jednoznacznej odpowiedzi.
- Na jakim etapie znajduje się obecnie sprawa SA.121920 dotycząca przepisów o spółdzielniach energetycznych w gminach miejskich? Czy jest to nadal etap prenotyfikacji, formalnej notyfikacji, czy oczekiwania na decyzję Komisji Europejskiej? Proszę o wskazanie daty ostatniej czynności w sprawie.
- Czy Komisja Europejska przekazała stronie polskiej pytania, uwagi, zastrzeżenia lub warunki dotyczące przepisów o spółdzielniach energetycznych w gminach miejskich? Jeżeli tak, to jakich zagadnień one dotyczą i czy mogą wpływać na ostateczny kształt mechanizmu wsparcia?
- Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska przewiduje, że rozstrzygnięcie Komisji Europejskiej w sprawie SA.121920 może nastąpić jeszcze w 2026 r.? Jeżeli nie, to jaki horyzont czasowy Ministerstwo uznaje obecnie za realistyczny?
- Czy Prezes Urzędu Regulacji Energetyki prowadzi obecnie prace przygotowawcze do uruchomienia wykazu spółdzielni energetycznych działających na obszarach gmin miejskich, w szczególności w zakresie formularzy, procedury wpisu, systemu teleinformatycznego lub wytycznych dla wnioskodawców? Czy po pozytywnym rozstrzygnięciu Komisji Europejskiej wpis do wykazu będzie możliwy niezwłocznie, czy też konieczne będą dodatkowe akty wykonawcze, wytyczne lub działania organizacyjne?
- Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapewni publiczną informację o postępie sprawy SA.121920, tak aby samorządy zainteresowane tworzeniem spółdzielni energetycznych w gminach miejskich nie musiały każdorazowo występować o informację publiczną?
- Czy przed zakończeniem sprawy SA.121920 dopuszczalne jest utworzenie i zarejestrowanie w Krajowym Rejestrze Sądowym spółdzielni jako osoby prawnej, która przygotowywałaby się do działalności jako spółdzielnia energetyczna w gminie miejskiej, przy założeniu, że wpis do wykazu Prezesa URE oraz korzystanie z mechanizmu wsparcia nastąpiłyby dopiero po pozytywnym rozstrzygnięciu Komisji Europejskiej?
- Czy przewidziane są instrumenty doradcze, pilotażowe lub finansowe wspierające przygotowanie dokumentacji, analiz bilansowych, modeli organizacyjnych lub analiz prawnych dla spółdzielni energetycznych w gminach miejskich, w szczególności w małych i średnich miastach, jeszcze przed pełnym uruchomieniem mechanizmu wsparcia? Jeżeli tak, to w ramach jakiego programu, w jakim terminie i dla jakiego typu beneficjentów?
- Czy w przypadku spółdzielni energetycznej tworzonej wspólnie przez gminę miejską oraz sąsiednią gminę wiejską lub miejsko-wiejską właściwym organem do prowadzenia wykazu takiej spółdzielni byłby Prezes URE, Dyrektor Generalny KOWR czy też obecne przepisy wymagają utworzenia odrębnych struktur dla obszaru miejskiego i dla obszaru wiejskiego lub miejsko-wiejskiego? Proszę o wskazanie podstawy prawnej albo wyjaśnienie, że obecne przepisy nie rozstrzygają tej sytuacji jednoznacznie.
Z wyrazami szacunku,
Małgorzata Tracz