Interpelacja w sprawie Omnibusa X – pakietu zmian prawnych w unijnych przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności

Szanowny Panie Ministrze,

Komisja Europejska w ramach tzw. Omnibusa X (Food and Feed Safety
Simplification Package) zaproponowała pakiet zmian prawnych w unijnych
przepisach dotyczących bezpieczeństwa żywności, w tym w Rozporządzeniu
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października
2009 r. dotyczącym wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin.
Proponowane przez Komisję Europejską zmiany mogą poważnie osłabić prawną
ochronę zdrowia Polek i Polaków oraz zabezpieczenie środowiska przed
szkodliwymi pestycydami.

Jeśli przepisy te wejdą w życie, koncernom chemicznym będzie łatwiej umieścić
pestycydy na europejskim rynku. Co więcej, będą one podlegały słabszej kontroli i
będą dłużej dostępne, nawet jeśli udowodnione zostanie ich szkodliwe dla
zdrowia czy środowiska działanie.

Propozycje zawarte w omnibusie przedstawiane są jako uproszczenia
administracyjne, jednak w istocie stanowią głęboką ingerencję w system
wydawania zezwoleń i oceny szkodliwości substancji, na co w swoim piśmie
zwraca uwagę ponad 200 naukowców zajmujących się zdrowiem, toksykologią i
ekologią. Zmiany te przedstawione są bez oceny wpływu na zdrowie publiczne i
środowisko i bez oglądania się na zdanie większości społeczeństwa, która
oczekuje zwiększenia, a nie zmniejszenia naszej ochrony przed pestycydami.
Istnieją bardzo poważne wątpliwości dotyczące legalności przedstawionych przez
Komisję propozycji.

W związku z planowanymi pracami Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa nad
propozycją złożoną przez Komisję Europejską w ramach tzw. Omnibusa X
zwracam się do Pana Ministra o udzielenie wyjaśnień i odpowiedzi na
następujące pytania:

1. Jakie jest stanowisko rządu w sprawie wniosku Komisji Europejskiej
   dotyczącego rozporządzenia Omnibus w zakresie bezpieczeństwa
   żywności i pasz?
2. Czy rząd popiera wprowadzenie bezterminowego zatwierdzania substancji
   czynnych pestycydów jako domyślnej zasady w prawie UE? Jeśli tak, jak
   uzasadnia to w świetle zasady przezorności?
3. Czy rząd popiera uczynienie bezterminowej autoryzacji produktów
   pestycydowych standardem na poziomie krajowym (wniosek prezydencji
   cypryjskiej)?
4. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1107/2009 okresowa ponowna ocena
   substancji czynnych gwarantuje, że odpowiedzialność za wykazanie
   bezpieczeństwa spoczywa na firmach wprowadzających te substancje do
   obrotu (zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci”). Czy dokonano
   oszacowania potencjalnych kosztów przeniesienia części ciężaru
   identyfikacji szkodliwych właściwości z przemysłu na organy publiczne i
   naukowców finansowanych ze środków publicznych? Jeśli tak, jaka część
   tych kosztów zostanie faktycznie przeniesiona na podatników?
5. Jak rząd ocenia zgodność wniosku z zasadą przezorności wynikającą z art.
   191 ust. 2 TFUE?
6. Które konkretne elementy wniosku Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
   planuje wspierać, którym się sprzeciwia, a do których zamierza zgłosić
   poprawki i jakie będą to poprawki?
7. Jak Ministerstwo ocenia wpływ tego wniosku na poziom ochrony zdrowia,
   ochrony różnorodności biologicznej i środowiska w porównaniu z obecnie
   obowiązującym rozporządzeniem (WE) nr 1107/2009? Czy rząd jest
   świadomy apeli środowisk naukowych o wzmocnienie wdrażania
   istniejących przepisów dotyczących pestycydów oraz obaw dotyczących
   wniosku Omnibus? Czy w związku z takimi apelami jest szansa na
   negatywną opinię Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi dla Omnibusa w
   zakresie bezpieczeństwa żywności i pasz?
8. W jaki sposób rząd planuje zapewnić odpowiednią ochronę dzieciom,
   kobietom w ciąży i osobom szczególnie wrażliwym w przypadku osłabienia
   przepisów dotyczących pestycydów?
9. Według analizy organizacji Générations Futures 49 substancji
   syntetycznych mogłoby automatycznie otrzymać bezterminowe
   zatwierdzenie, w tym szeroko stosowane i toksyczne substancje, takie jak
   glifosat, acetamipryd oraz substancje z grupy PFAS. Jak rząd planuje
   przeciwdziałać tego typu zagrożeniu oraz jak planuje wyjaśnić to
   obywatelkom i obywatelom, którzy oczekują zaostrzenia, a nie osłabienia
   zabezpieczeń przed pestycydami? Wniosek ten jest sprzeczny z
   długotrwałymi i konsekwentnymi żądaniami obywateli dotyczącymi
   rygorystycznej regulacji pestycydów i wycofywania środków syntetycznych.
10. Czy rząd uważa za dopuszczalne, aby unijne przepisy ograniczały
    kompetencje państw członkowskich w kwestii ochrony zdrowia
    publicznego, w ten sposób, że organy krajowe będą mieć przy wydawaniu
    krajowych zezwoleń ograniczoną możliwość korzystania z nowych,
    recenzowanych danych naukowych nt. szkodliwości pestycydów, o ile dane
    te nie były wcześniej uwzględnione na poziomie unijnym?