Interpelacja w sprawie unijnego mechanizmu CISAF wspierającego transformację energetyczną i dekarbonizację przemysłu

Szanowny Panie Ministrze,

W dniu 25 czerwca 2025 r. weszły w życie nowe unijne ramy pomocy publicznej dla czystego przemysłu – Clean Industrial Deal State Aid Framework (CISAF). Mechanizm ten, przyjęty przez Komisję Europejską, ma skrócić drogę od planowania do realizacji inwestycji w odnawialne źródła energii (OZE), technologie net-zero oraz dekarbonizację produkcji przemysłowej. Ramy CISAF mają obowiązywać przez pięć lat.

CISAF pozwala państwom członkowskim szybko notyfikować i wdrażać pomoc publiczną w różnych formach: od dotacji bezpośrednich, poprzez ulgi podatkowe, po preferencyjne kredyty. W przeciwieństwie do rozporządzenia GBER, CISAF nie przewiduje górnego limitu pomocy na dekarbonizację, co otwiera wyjątkowo szerokie możliwości finansowania inwestycji klimatycznych.

W ciągu dziewięciu miesięcy od wejścia w życie CISAF państwa członkowskie zaplanowały działania o łącznej wartości 28 mld euro. Z mechanizmu skorzystały już m.in. Węgry (alokacja 4,1 mld euro na technologie net-zero), a także Francja, Hiszpania, Dania, Austria i Niemcy. Dziesięć z trzynastu dotychczasowych decyzji Komisji Europejskiej dotyczy programów wspierających zwiększanie mocy produkcyjnych komponentów i rozwiązań niezbędnych do transformacji energetycznej.

Na tym tle sytuacja Polski wygląda szczególnie niepokojąco. Według stanu na koniec marca 2026 r. – a więc niemal dziewięć miesięcy po wejściu w życie CISAF – Polska nie złożyła ani jednego wniosku w ramach tego mechanizmu. Takie wnioski płyną z analizy polskiej firmy doradczej CRIDO, opublikowanej 8 kwietnia 2026 r.

Zaniechanie to budzi poważne wątpliwości w kontekście strukturalnych problemów polskiej gospodarki. Polska należy do państw o jednych z najwyższych cen energii elektrycznej w Unii Europejskiej, a krajowy przemysł pilnie potrzebuje wsparcia w procesie dekarbonizacji. CISAF mógłby odegrać szczególnie ważną rolę w regionach rozwiniętych, takich jak obszar metropolitalny Warszawy, gdzie dostęp do wsparcia – zwłaszcza dla dużych przedsiębiorstw –jest w ramach obecnych instrumentów ograniczony lub całkowicie wyłączony.

Programy oparte na CISAF mogłyby stać się podstawą dla takich instrumentów jak FENG, FEnIKS, Fundusz Modernizacyjny, grant rządowy czy Polska Strefa Inwestycji. Pozwoliłoby to znacząco zwiększyć skalę inwestycji w technologie net-zero, OZE, magazynowanie energii oraz dekarbonizację przemysłu.

Dziennikarze Business Insider Polska zwrócili się w tej sprawie do Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Energii. Oba resorty odesłały ich do Ministerstwa Rozwoju i Technologii, które – do momentu publikacji materiału – nie udzieliło żadnej odpowiedzi. Niniejsza interpelacja ma na celu uzyskanie jednoznacznych, wiążących wyjaśnień w tej sprawie.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Dlaczego Polska nie złożyła żadnego wniosku w ramach mechanizmu CISAF w okresie od 25 czerwca 2025 r. do dnia złożenia niniejszej interpelacji, mimo że mechanizm ten obowiązuje od niemal roku i jest aktywnie wykorzystywany przez inne państwa członkowskie UE?
2. Który resort – Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Ministerstwo Energii czy Ministerstwo Rozwoju i Technologii – odpowiada za merytoryczną koordynację działań Polski w ramach CISAF? Kto podejmuje decyzje o składaniu wniosków w tym mechanizmie? Czy opracowano harmonogram działań i podział kompetencji pomiędzy ministerstwami?
3. Czy Rząd RP planuje złożenie wniosków w ramach CISAF? Jeśli tak, to w jakim terminie, w jakich obszarach (technologie net-zero, OZE, dekarbonizacja przemysłu) oraz na jaką przybliżoną kwotę wsparcia?
4. Jakie są szacowane straty oraz utracone korzyści dla polskiego przemysłu, sektora OZE i budżetu państwa wynikające z dotychczasowego braku działań w ramach CISAF? Czy resort przeprowadził analizę skutków tego zaniechania?
5. Jaka jest przyczyna dotychczasowego braku aktywności Ministerstwa w zakresie CISAF? 
6. Czy Ministerstwo rozważało powiązanie programów opartych na CISAF z istniejącymi krajowymi i unijnymi instrumentami finansowymi (FENG, FEnIKS, Fundusz Modernizacyjny, Polska Strefa Inwestycji), co – zgodnie z opiniami ekspertów – mogłoby istotnie zwiększyć skalę polskich inwestycji w transformację energetyczną?

Sprawa ma kluczowe znaczenie dla polityki klimatycznej i przemysłowej państwa. CISAF obowiązuje przez pięć lat, a każdy kolejny miesiąc bez złożenia wniosku zmniejsza pulę potencjalnych środków, z których mogłaby skorzystać Polska, i pogarsza pozycję konkurencyjną naszego przemysłu względem podmiotów z państw członkowskich, które już korzystają z tego mechanizmu. W obliczu kryzysu energetycznego, wysokich cen energii oraz silnej presji transformacyjnej na przemysł, rezygnacja z dostępnych unijnych narzędzi wymaga pilnego wyjaśnienia i podjęcia działań naprawczych.